Dit is een positieve ontwikkeling, zeker aangezien de rookvrije horeca in Beieren een roerige geschiedenis kent (zie onderaan). Als gevolg daarvan was er de afgelopen jaren sprake van  onduidelijke regelgeving met veel uitzonderingen. Middels een referendum schaart de bevolking van de deelstaat zich achter een volledig rookvrije horeca. Duitsland, en Beieren in het bijzonder, wordt door tegenstanders van de rookvrije horeca vaak als lichtend voorbeeld genoemd voor hoe het ook kan. Het feit dat de bevolking nu kiest voor een eenduidige rookvrije horeca is juist lichtend voorbeeld. Waar we in Nederland van kunnen leren! Het toont bovendien aan dat een rookvrije horeca met uitzonderingen veel onduidelijkheid schept en niet werkt.

De rookvrije horeca in Beieren kent een woelige geschiedenis: in juli 2008 oordeelde het Hof dat de rookvrije horeca in Beieren in strijd is met de grondwet omdat onderscheid gemaakt werd tussen grote en kleine etablissementen. Het federaal constitutioneel hof in Karlsruhe oordeelde dat de rookvrije horeca niet in strijd was met de grondwet vanwege onderliggende gezondheidsredenen. In 2009 versoepelde Beieren toch de rookvrije horeca vanwege politieke redenen: het deelstaatparlement besloot dat roken in kleine kroegen weer was toegestaan en grote gelegenheden een rookruimte konden creëren.

Op zich is het begrijpelijk dat een volksvertegenwoordiger zich hard maakt voor een groep in de samenleving die het moeilijk heeft. Het is echter niet aangetoond dat de kleine horeca financieel zwaarder is getroffen dan andere horeca. Daarnaast heeft de rechtbank in Arnhem onlangs uitgesproken dat de wet wel degelijk ook geldt voor kleine horeca. Wat echter niet begrijpelijk is, is dat de VVD voorstander is van het voorkomen dat jongeren beginnen met roken en tegelijkertijd bezig is met een aanpassing van de wet om een uitzondering voor eenmanszaken te realiseren. Door roken in de horeca in stand te houden, middels welke uitzondering dan ook; al geldt het alleen voor een kleine groep cafe’s, zal de broedplek voor nieuwe rokers in stand gehouden worden. Roken blijft daarmee zichtbaar onderdeel van de samenleving, als iets dat volwassenen doen als ze uit gaan. Juist dat maakt het aantrekkelijk voor jongeren om mee te beginnen.
Daarnaast is tabaksrook niet alleen schadelijk voor de roker, maar ook voor de meeroker, waardoor een rookvrije horeca ook voor de bezoeker een gezonde maatregel is.
In Nederland is de invoering, naleving en handhaving niet gegaan zoals we hadden verwacht op basis van ervaringen uit landen die ons voorgingen. Het blijkt dat dit (deels) wordt veroorzaakt doordat Nederlandse rokers positiever tegen het roken aankijken dan rokers in andere landen. Ook de constant aanwakkerende discussie, zoals dhr. Zijlstra nu ook weer doet, draagt niet positief bij aan het effect, naleving en draagvlak voor de maatregel.
De enige partij die baat heeft bij de aanhoudende discussie en een uitzondering op de rookvrije horeca, is de tabaksindustrie.

De onzekerheid en onduidelijkheid hebben lang genoeg geduurd, en waren niet bevorderlijk voor de implementatie, naleving, handhaving en acceptatie. We verwachten dat de minister en VWA na deze uitspraak de handhaving weer stevig ter hand nemen zodat we, 2 jaar na de invoering van de roovkrije horeca, daadwerkelijk kunnen genieten van een rookvrije horeca, zonder daarbij blootgesteld te worden aan schadelijke omgevingsrook. Dit dossier kan gesloten worden en de volgende regering kan zich richten op nieuwe maatregelen om de volksgezondheid te beschermen en verbeteren.

STIVORO is het met de longartsen eens dat de rookvrije horeca niet mag versloffen. Er kan geen sprake zijn verwarring, zeker na de uitspraak van de Hoge Raad op 23 februari jongstleden. De Raad sprak toen uit dat de huidige wetgeving voldoende basis is voor de rookvrije horeca. Dat geldt tevens voor de horecazaken zonder personeel.

Inmiddels is de horeca schriftelijk door de Minister geïnformeerd over de gevolgen van deze uitspraak en is de Voedsel en Waren Autoriteit weer gaan controleren in kleine cafés. Dit zal waarschijnlijk pas zichtbaar worden in een volgende nalevingsmonitor van de VWA. De uitspraak van de Hoger Raad betekent dat de rookvrije horeca weer gewoon van kracht is zoals het per 1 juli 2008 werd ingesteld. Het feit dat we nu een demissionair kabinet hebben en er in juni verkiezingen zijn, verandert dit niet. En dat is positief aangezien roken de belangrijkste ziekteveroorzaker is. 30% van de kanker, de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland, wordt veroorzaakt door roken. Veel hart- en vaatziekten zijn direct gerelateerd aan roken en meeroken, waardoor de rookvrije horeca in diverse landen tot spectaculaire dalingen in hartinfarcten heeft geleid.

Bovendien wordt vrijwel alle COPD, een steeds ernstiger bedreiging voor de volksgezondheid, veroorzaakt door roken en meeroken. Minder blootstelling aan tabaksrook in de horeca leidt onherroepelijk tot minder gezondheidsschade door meeroken bij werknemers en bezoekers. U kunt de ingezonden brief en bijbehorende persbericht hier nalezen.

Gebeurtenissen op een rij:

Rechtzaken café Victoria en café De kachel
Het café Victoria te Breda en het café De Kachel te Groningen zijn in 2009 strafrechtelijk vervolgd wegens overtreding van het rookverbod. Voor beide cafés volgde in hoger beroep door de gerechtshoven vrijspraak omdat de Tabakswet onvoldoende basis zou bieden voor een rookverbod in eenmanszaken. De verwachting was dat de huidige wetgeving gerepareerd zou moeten worden. Echter, het Openbaar Ministerie heeft tegen de uitspraken van de gerechtshoven beroep in cassatie ingesteld bij de Hoge Raad.

Advies Advocaat-generaal
Het advies van de Advocaat-generaal (AG) aan de Hoge Raad op 5 januari 2010, wees al in de richting van een uitspraak waarin zou worden gesteld dat de huidige wetgeving wel voldoende grond biedt.

Uitspraak Hoge Raad
Op 23 februari heeft de Hoge Raad de vonnissen van de gerechtshoven inzake de rookvrije horeca vernietigd. Hetgeen betekent dat de huidige wetgeving gewoon van kracht is. De uitspraak weerspiegelt de keuze die destijds door de Tweede Kamer en ook de Koninklijke Horeca Nederland is gemaakt om de hele horeca rookvrij te maken. Vanuit het oogpunt van de handhaafbaarheid en het voorkomen van concurrentievervalsing is dit de beste keus.

Naar aanleiding van het eerste artikel hierover heeft STIVORO als volgt naar de redactie gereageerd:

"Op basis van informatie op de website van Smoke Free wordt in bovenstaande bericht verondersteld dat er een band is tussen STIVORO en Smoke Free. Wij kunnen zonder enige terughoudendheid meedelen: die is er niet! STIVORO deelt met de redactie van "hier mag het wel" de mening dat lasertherapie behoort tot de methodes die (nog) niet bewezen effectief zijn. In tegenstelling wat Smoke Free beweert, adviseert STIVORO de Smoke Free lasertherapie niet aan. STIVORO is ook niet betrokken bij de opleiding van Smoke Free medewerkers, al is niet uit te sluiten dat Smoke Free medewerkers ooit een (openbare) training hebben gevolgd die opleidt tot "Personal Coach" of tot een "Pakje Kans trainer". Het gebruik van het STIVORO logo op de website geschiedt zonder onze toestemming. Dankzij de redactie van "hier mag het wel" is STIVORO nu op de hoogte van dit misbruik van onze naam en zal hier maatregelen tegen nemen.

Er is absoluut geen sprake van belangenverstrengeling zoals op de site van hiermaghetwel.nl wordt gesuggereerd."

STIVORO is het expertisecentrum voor tabakspreventie en ondersteunt rokers die willen stoppen met roken. STIVORO geeft daarom op haar site informatie over methoden die kunnen helpen bij het stoppen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen bewezen werkzame en niet bewezen werkzame ondersteuningsmethoden. Softlasertherapie valt onder de niet bewezen werkzame methoden. Dat betekent niet dat rokers geen baat kunnen hebben bij softlasertherapie, maar dat betekent dat er nog niet (voldoende) gedegen onderzoek is gedaan om de effectiviteit aan te tonen.

STIVORO zal evalueren of dit onderscheid niet helder overkomt, waardoor dergelijke verwarring niet meer voorkomt.

Het CPB heeft voor deze kostenbaten analyse gekeken naar gevolgen voor ziekte en naar maatschappelijke gevolgen. Het blijkt dat de kosten door langer gezond leven een stuk lager zijn dan de baten door gezondheidswinst. In het onderzoek zijn het veranderende rookgedrag en levensverwachting van werknemers in de horeca meegenomen. Het CPB verwacht dat de veranderingen onder bezoekers veel kleiner zullen zijn en nemen deze baten als PM op. Onderzoek uit Schotland, Ierland en Italie na het rookvrij maken van horeca en werkplek tonen echter fikse dalingen in het aantal hartinfarcten aan. Naast minder blootstelling aan tabaksrook zal de rookvrije horeca een aanleiding voor rokers zijn om te stoppen, en waarschijnlijk ook leiden tot minder terugval in oud rookgedrag. De baten zullen naar onze inschatting daarom nog positiever kunnen uitvallen.

STIVORO is blij dat het CPB onderzoek heeft gedaan naar de kosten en baten van de rookvrije horeca. Onderzoek uit het buitenland toonde al aan dat de gevreesde omzetdaling door een rookvrije horeca niet zal plaatsvinden. Nu blijkt dat ook de financiële baten vanwege de gezondheidswinst positief uit zullen vallen.

STIVORO is blij met het besluit van Minister Klink reclame op de elektronische sigaret niet meer toe te staan. We delen de opvatting van de Minister dat de consument recht heeft op een veilig product. Omdat wordt gewacht op Europese regelgeving, blijft het product nu nog wel beschikbaar voor de Nederlandse consument.

STIVORO pleit voor nader onderzoek naar veiligheid van dit product. Dosering en samenstelling van de geïnhaleerde en vrijkomende gassen zijn onvoldoende bekend. Er zijn in de eerste plaats zorgen over de nicotinedosering die door de elektronische sigaret wordt geleverd (volgens sommigen kan die 19 maal hoger zijn dan is toegestaan voor sigaretten). Nicotine is een stof die niet alleen verslavend is, maar die – zeker in hogere doseringen – schade geeft aan de bloedvaten. Daarom wordt op bijsluiters van nicotinevervangers (pleisters, kauwgum, tabletten) gewezen op risico’s bij patiënten met hart en vaatziekten, hoge bloeddruk en bij gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding. Die bijsluiters wijzen ook op de risico’s voor kinderen – voor hen is nicotine nog eerder levensbedreigend dan voor volwassenen. Bovendien is nog onvoldoende duidelijk of de aan het product toegevoegde smaakstoffen volledig veilig zijn.

STIVORO raadt de elektronische sigaret niet aan als hulpmiddel bij het stoppen met roken.

In het algemeen probeert STIVORO door positieve voorlichting rokers te overtuigen van het belang niet anderen te laten meeroken. In onze recente campagne “roken doe je buiten” laten we dat bijvoorbeeld zien. Met de rokende kalkoen en het rokende kopieerapparaat die naar buiten worden gebracht. We merken dat steeds meer rokers beseffen dat je niet binnen moet roken. We weten dat ruim 40% van de rokers er zo over denkt, maar 60% rookt (soms) toch nog binnen in aanwezigheid van anderen. Daarom is het goed dat een CU Tweede Kamerlid daar nog eens aandacht voor vraagt, en speciaal voor meeroken in autos voor kinderen.

Klik hier voor meer informatie over schadelijk effecten.

Wij zijn ons bewust van de discussie in de wetenschap over de effectiviteit van angstwekkende voorlichting. Echter, zelfs als er geen indicaties zouden zijn voor effecten van waarschuwingen op gedrag, dan nog heeft de consument er recht op adequaat geïnformeerd te worden. Onderzoek heeft wel aangetoond dat het goed is om aan de waarschuwingen ook informatie over hulp bij stoppen aan te bieden. Nu gebeurt dat maar op 1 van de 14 pakjes. Wij ondersteunen dan ook het pleidoor van Jules Maaten (Europarlementariër) om standaard een telefoonnummer voor hulp bij stoppen toe te voegen.

Van de Europese landen heeft België de plaatjes al ingevoerd. Engeland volgt eind 2009. In Nederland is hierover nog geen besluit genomen.

STIVORO vindt de stap naar een rookvrije horeca niet meer dan logisch: 4 jaar na het recht op een rookvrije werkplek op alle andere werkplekken heeft de horeca voldoende kunnen wennen aan deze maatregel. Het is hoog tijd dat werknemers maar ook bezoekers in de horeca beschermd worden tegen meeroken. Een ruime meerderheid van de Nederlandse bevolking steunt de maatregel. Daarnaast lopen we in Nederland inmiddels enorm achter op andere Europese landen. Niet alleen de minister maar ook de Tweede Kamer is akkoord met het rookvrij maken van de horeca. Verschillende onderzoeken van TNS NIPO, in opdracht van STIVORO, KHN en Pfizer, laten zien dat tweederde van de bevolking een rookvrije horeca wil. Clean Air Nederland heeft 120.000 handtekeningen verzameld voor een rookvrije horeca.

STIVORO ziet de noodzaak van boetes voor rokers niet. Sommige landen kennen deze maatregel wel maar passen deze vrij weinig toe. In Ierland is bijvoorbeeld in 2005 1 roker beboet, en in 2006 3 rokers. Misschien moeten we eens een jaar aanzien hoe de rookvrije horeca verloopt, en daarna bekijken wat aangepast dient te worden. STIVORO begrijpt de discussie over roken op terrassen. Als alle rokers naar buiten gaan om te roken, zullen niet rokers daar alsnog overlast ondervinden. Onderzoek naar de schadelijkheid van meeroken is alleen uitgevoerd in afgesloten ruimten.

STIVORO vindt het daarom op dit moment niet nodig om te pleiten voor rookvrije buitenterassen. We vinden wel dat als je last hebt van een roker, je die roker zou mogen aanspreken en vragen of hij dat elders wil doen of zijn sigaret wil doven.