Zorgcentrum Oranjehaeve in Breda startte eind 1999 met de invoering van een rookbeleid. De concrete aanleiding volgens kwaliteitscontroller Carin Jansen was de op komst zijnde aanscherping van de wetgeving. "Voor ons aanleiding om goed naar het invoeren van een rookbeleid te kijken. Begin dit jaar is het rookbeleid intern nog weer eens aangescherpt. Niet overal werden de gemaakte afspraken even goed nageleefd. Duidelijkheid verschaffen is van groot belang voor het welslagen van een rookbeleid."

Als instelling in de gezondheidszorg heeft Oranjehaeve met drie doelgroepen te maken: werknemers, bewoners en familie. Daarnaast bestaat het zorgcentrum uit drie verzorgingstehuizen en één verpleegtehuis. Carin Jansen: "Voor alle doelgroepen en locaties gelden andere regels. Zo mogen de bewoners in de verzorgingstehuizen op hun eigen kamer roken. Op een van de locaties is daarnaast een aparte rookruimte beschikbaar. Familieleden die op bezoek komen mogen alleen roken op de kamer van de bewoners, mits zij daarvoor toestemming hebben gekregen van de bewoner."

Regels
In het verpleegtehuis gelden andere regels. "Hier mag niet op de kamers worden gerookt, omdat de bewoners meestal met twee, drie of vier mensen op één kamer slapen. De bewoners mogen op dit moment alleen roken in de huiskamers, de rest van het gebouw is rookvrij. We kijken nog hoe we dit per 1 januari anders kunnen regelen, maar daar zijn we nog niet uit. Familieleden mogen helemaal niet roken in het verpleegtehuis."
Voor het personeel is op alle locaties een aparte rookruimte ingericht. Op een van de locaties is daar door ruimtegebrek geen plaats voor. In gezamenlijk overleg is voorlopig afgesproken dat in een van de bestaande ruimten op bepaalde tijdstippen gerookt mag worden. Ook die situatie moet per 1 januari wijzigen. We beraden ons nog op een oplossing."

Naleven
De afspraken gelden in principe al sinds eind 1999, maar pas sinds een half jaar wordt het rookbeleid echt goed nageleefd. Carin Jansen: "Begin dit jaar constateerden we dat de afspraken niet overal even goed werden nageleefd. Vooral familieleden rookten vaak op plekken waar dat niet was toegestaan. We hebben een nieuwe aanpak ontwikkeld om familieleden hierop aan te spreken. Daarnaast worden per 1 januari 2004 de regels opnieuw aangescherpt en ook daar wilden we ons goed op voorbereiden. Wat bijvoorbeeld te doen met werknemers die last hebben van rokende bewoners in de verzorgingshuizen? Die bewoners mogen immers roken in hun eigen appartement. Ons beleid is dat als werknemers last hebben van tabaksrook, wordt gevraagd aan de bewoners om niet te roken op de momenten dat ze verzorgd worden. Dat werkt heel goed. Ons uitgangspunt is ook dat we het rookbeleid zoveel mogelijk in goed onderling overleg willen regelen."

Goede informatie
Ook met de families gaat het steeds beter. De medewerkers van de catering hebben daar een belangrijke rol in gehad. Zij spreken familieleden aan als ze roken en wijzen hen op het rookverbod in het bezoekersrestaurant. Het scheppen van duidelijkheid heeft ook een belangrijke rol gespeeld. "Met goede informatie kun je veel bereiken. We hebben foldertjes gemaakt over de afspraken rondom het rookbeleid en niet-roken bordjes geplaatst op de tafels in de centrale ruimten. Mensen weten daardoor veel beter waar ze aan toe zijn en we merken dat er gemakkelijker mee om wordt gegaan. Als instelling moeten we ervoor zorgen dat er geen grijze gebieden meer zijn. Het is ook duidelijk geworden dat we er met z'n allen hard aan moeten werken. Want helemaal vlekkeloos gaat het natuurlijk nooit. Wij hebben altijd met mensen te maken die hier echt wonen. Als een cliënt gewend was om 's ochtends beneden z'n krantje te lezen met een sigaretje erbij, dan is het natuurlijk wel even slikken als dat niet meer kan. Onze werknemers hebben daar wel eens moeite mee, vinden het sneu voor de rokende bewoner, maar spreken hem of haar er nu wel op aan. Want er wonen en werken hier ook mensen die wél last hebben van rook. In de zomer gaan mensen gemakkelijker naar buiten om even te roken. 's Winters ligt dat wat moeilijker. We proberen de regels zo goed mogelijk na te leven, maar er is hier geen sprake van een heksenjacht. Het is een onderwerp dat voor iedereen bespreekbaar is. We proberen met zoveel mogelijk wensen rekening te houden, maar zijn wel gebonden aan de wet. Zoals het nu loopt, loopt het goed. Maar als de wet verandert, zullen wij ook mee moeten veranderen."